Bir ru
lmanlı yataklamadan beklenen en önemli özellikler uzun ömür, yüksek güvenilirlik ve ekonomikliktir. Bunlara erişebilmek için tasarım mühendisleri, yataklamayı etkileyen tüm şartları ve faktörleri bir arada düşünmek zorundadır.
Tasarım sırasında sadece doğru rulman seçimi ve uygulama şekli ile uygun rulman yataklama düzenini belirlemek yeterli olmaz. Çoğu kez mil, yuva ve bağlantı elemanları ile sızdırmazlık ve özellikle yağlama şeklinin söz konusu faktörlerle uyum sağlaması gerekmektedir.
Tasarımın her safhası genelde belli bir sırayı izler. İlk olarak yataklamayı etkileyen faktörlerin mümkün olabilecek en kesin değerlendirmesi yapılır. Bu faktörler belirlenince rulman tipi, ölçüsü ve yataklamadüzeni seçilir ve alternatif rulmanlar da gözden geçirilir. Teknik resim aşamasında rulmanlı yataklamaya ait bütün veriler tespit edilir.
Rulman verileri yanında (ana boyutlar, toleranslar, rulman boşluğu, kafes, önek ve sonekler) bağlantı elemanları (geçmeler, sabitleme ve sızdırmazlık) ve yağlama şekli belirlenir. Bu esnada montaj ve bakım şartları da göz önüne alınır. En ekonomik yataklama şeklinin seçiminde, yapılan seçim alternatifleriyle de kıyaslanarak, yataklamaya etki eden faktörlerin ne ölçüde göz önüne alınması ve toplam maliyetin ne seviyede oluşması gerektiğine karar verilir.
‐ Faktörler
Aşağıdaki verilerin bilinmesi gerekir:
- Rulmanın montaj yeri ve takılacağı makina/cihaz (taslak)
- İşletme şartları (yük, devir sayısı, montaj yeri, sıcaklık, çevre şartları, mil düzeni, çevre elemanlarının sertliği)
- İstenen özellikler (ömür, hassasiyet, gürültü, sürtünme ve çalışma sıcaklığı, yağlama ve bakım, montaj ve demontaj)
- Ticari veriler (imalat süreleri, parça sayısı)
- Yataklamanın tasarımına geçmeden önce, her faktör aşağıda verilen prensiplere göre ayrı ayrı ele alınmalıdır.
‐ Yük ve devir sayısı
- Radyal ve eksenel kuvvetlerin değeri nedir?
- Yön değiştiriyorlar mı?
- Devir sayısı ne kadardır?
- Dönme yönü değişiyor mu?
- Darbeli yük var mıdır?
- Yük ve devir sayısının zaman içindeki değişimi nasıldır?
- Ne şekilde gözönüne alınmalıdır?
‐ Montaj yeri
- Montaj yeri sabit midir?
- Makinanın fonksiyonuna etki etmeden boyutlarda oynama yapılabilir mi?
‐ Sıcaklık
- Çevre sıcaklığı ne kadardır?
- İlave bir sıcaklık veya soğutucu kaynağı mevcut mudur?
- Isıl genleşmeden dolayı ne tür uzama ve kısalmalar beklenebilir (serbest yatak)?
‐ Çevre şartları
- Yüksek nem oranı var mıdır?
- Rulmanlı yatak çok kirli bir ortamda mı çalışacaktır?
- Başka aşındırıcı etkenler var mıdır?
- Rulman titreşimden etkilenecek midir?
‐ Mil düzeni
- Miller yatay, dikey veya eğimli midir?
‐ Çevre elemanlarının sertliği
- Yuvanın maruz kalacağı deformasyon göz önüne alınacak mıdır?
- Mil eğilmeleri yüzünden rulman oturma yüzeyine göre eksen kaçıklığı meydana gelir mi?
‐ Ömür
- Rulman ömrünün ne kadar olması istenmektedir?
- Yataklama, denenmiş bir yataklama ile kıyaslanabilir mi (nominal ömür Lh, dinamik yüklenme endeksi fL)?
- Geliştirilmiş ömür hesabı (gerçek işletme koşullarına daha yakın sonuç elde edilmesi için her zaman tercih edilmelidir) kullanılabilir mi?
‐ Hassasiyet
- Rulmandan, takım tezgahlarında olduğu gibi yüksek hassasiyet isteniyor mu?
‐ Gürültü
- Rulmandan, elektrikli ev aletlerinde olduğu gibi sessiz çalışma özelliği isteniyor mu?
‐ Sürtünme ve çalışma sıcaklığı
- Güç kaybının özellikle az olması mı isteniyor?
- Hassasiyetin kaybolmaması için sıcaklığın sınırlandırılması mı gerekiyor?
‐ Yağlama ve bakım
- Yağlama için ‐daldırma yağlama veya sirkülasyon yağlama gibi‐ belirli şartlar öngörülüyor mu?
- Örneğin gıda endüstrisinde olduğu gibi, imalatın kalitesini koruyabilmek için, yataktan yağ çıkışı önlenmeli midir?
- Merkezi yağlama gerekli midir?
- Bakım gerektirmeyen bir çalışma ortamı mı olmalıdır?
‐ Takma ve sökme
- Özel montaj ekipmanları gerekli midir?
- İç bileziğin monte edileceği mil silindirik mi, yoksa konik midir?
- Rulman direkt olarak mil üzerine mi geçirilecektir, yoksa germe veya çakma manşonu ile mi sabitlenecektir?
- Haddehane rulmanlarında olduğu gibi sık sökülme durumu var mıdır?
‐Ticari veriler
- Ne kadar rulmana ihtiyaç vardır?
- Rulmanlar ne zaman hazır olacaktır?
- Kısa teslim süreli standard rulmanlar kullanılabilir mi?
- Özel uygulama alanları için, standard rulmandan farklı bir rulman tasarımı veya yeni bir rulman tasarımı mı gereklidir?
- FAG müşteri hizmetleri yetkilileri bu tip rulmanların fiyat ve teslim süreleri için sizi bilgilendirecektir.
Yukarıda değinilen faktörler, rulmanlı yataklama tasarımının aşağıda belirtilen bütün safhalarında
gözönüne alınır:
- Rulman tipinin seçimi
- Rulman düzeninin seçimi
- Rulman büyüklüğünün tayini (ömür, statik emniyet)
- Rulman verilerinin tespiti
- Bağlantı elemanlarının tasarımı
- Yağlama ve bakım
- Takma ve sökme
Genellikle tasarım esnasında benzer yataklama tasarımlarından elde edilen önceki tecrübelere
başvurulabileceğinden, tasarımın masrafı oldukça düşüktür. Bu katalogdaki veriler bu tip uygulamalar ile ilgilidir.
Orijinal yataklama tipleri ve çok özel işletme şartları, bu katalogda yer verilmesi mümkün olamayacak kadar çok hesaplamaları ve konstrüksiyon özelliklerini gerektirir. Bu gibi durumlarda FAG’ın teknik yetkilileri ile irtibat kurulması zorunludur. Birçok uygulama alanları için bu kataloğun çeşitli sayfalarında dipnot olarak adı verilen teknik yayınlardan faydalanılabilir.
bu bilgler benimiçin önemlidir cok sağolun